EDUKACJA

Odpowiedź na to pytanie tkwi w jej założeniach i celach. Jest metodą niewerbalną, poprawia komunikację dziecka z otoczeniem, uaktywniając „język ciała i ruchu”. Ruch jest podstawowym i naturalnym środkiem porozumiewania się, wychodzącym z centrum naszego ciała, do którego w pierwszym rzędzie sięgają dzieci małe i osoby z utrudnioną komunikacją słowną. Podstawą porozumiewania się za pomocą „języka ruchów” jest świadomość swojego ciała.
Wykorzystanie tej metody zależy od naszej inicjatywy i zapotrzebowania w danej grupie. Zaletą tych zajęć jest, to, że nie potrzebujemy właściwie żadnych pomocy, a jedynie dużo wolnej przestrzeni, odpowiednie podłoże i świeże powietrze. Dzięki tym ćwiczeniom, dzieci uczą się poznawać przestrzeń i zachowywać w niej, czują się swobodnie i nie obawiają się otoczenia. Stają się mniej zahamowane i bardziej otwarte na sytuacje problemowe. Metoda ta pozwala dzieciom poznać swoje ciało i uczy kontrolować jego ruchy, ułatwia też nawiązywanie kontaktów, uczy empatii.
Bardzo ważnym walorem metody W. Sherborne jest to, iż w atmosferze radosnej zabawy umożliwia dzieciom zaspokojenie takich potrzeb psychicznych jak: bezpieczeństwa, wzrostu i rozwoju, w tym potrzeb społecznych i poznawczych. Ponadto Ruch Rozwijający pozwala na osiąganie zamierzonych efektów poprze eliminowanie czynników stresujących typu: nakaz, przymus, strach, obawa. Współćwiczący muszą wykazać się opiekuńczością, umiejętnością współdziałania i reagowania na potrzeby i możliwości innych. Dzieci rozwijają i uczą się koncentracji oraz kontrolowania swojego zachowania (różnicowanie płynności ruchów, ćwiczenie siły oraz delikatności i wrażliwości).

Ruch Rozwijający Weroniki Sherborne w Polsce jest metodą dobrze znaną i stosowaną w pracy z dziećmi z różnymi problemami rozwojowymi i potrzebami edukacyjnymi. Należy zaznaczyć, że terapia z najmłodszymi dziećmi, zdecydowanie różni się od zajęć z grupą dzieci starszych. Różnice te wyrażają się w rodzaju zabaw i wymaganych trudnościach, a przede wszystkim widoczne są w tempie i dynamice prowadzenia zajęć.

Geneza Metody Dobrego Startu:

Ogólna metoda opracowana została w latach 40- tych i 50- tych we Francji przez fizjoterapeutę Theę Bagnet, nosi nazwę Le Bornczyli „dobry odjazd, odlot, start”. Nazwa miała wskazywać na możliwość zastosowania jej w przygotowaniu dzieci do nauki czytania i pisania.
Pierwszy kontakt M. Bogdanowicz z tą metodą miał miejsce w 1990 r. w Holandii- rozpoczęła ona wówczas pracę nad rozwijaniem własnej wersji metody. W ciągu kilkudziesięciu lat stałej i bezpośredniej pracy z dziećmi o prawidłowym i zaburzonym rozwoju psychoruchowym, we współpracy z muzykami, nauczycielami, rodzicami dzieci i studentami. M. Bogdanowicz opracowała Metodę Dobrego Startu (MDS) jako całość oraz jej modyfikację i szczegółowe aspekty ćwiczeń. Założeniem Metody Dobrego Startu jest jednoczesne rozwijanie funkcji językowych, funkcji spostrzeżeniowych: wzrokowych, słuchowych, kinestetycznych(czucie ruchu),i motorycznych oraz współdziałanie między tymi funkcjami. Są to funkcje, które leżą u podstaw złożonej nauki czytania i pisania.
Celem metody jest jednoczesne usprawnienie czynności analizatorów: słuchowego, wzrokowego, kinestetyczno- ruchowego, a także kształcenie lateralizacji, orientacji w schemacie ciała i przestrzeni. W jej założeniu leży bowiem koordynowanie czynności słuchowo- wzrokowo- ruchowych harmonizowanie wszystkich funkcji psychomotorycznych. Ćwiczenia te prowadzą do usprawnienia uwagi, percepcji, pamięci, wyobraźni słuchowej i wzrokowej oraz motoryki i koordynacji wzrokowo- słuchowo- ruchowej, a więc integracji percepcyjno- motorycznej., co ułatwia naukę czytania i pisania wszystkim dzieciom.
MDS- to metoda wzrokowo- słuchowo- ruchowa, w której odgrywają rolę trzy elementy: słuchowy (piosenka), wzrokowy( wzory graficzne, litery) i motoryczny (wykonywanie ruchów w czasie odtwarzania wzorów graficznych i liter, zharmonizowanych z rytmem piosenki, śpiewu).
Muzyka odbierana biernie i usprawniona aktywnie:

  • rozwija sprawność aparatu mięśniowo- ruchowego,
  • kształci sferę intelektualną,
  • wpływa na poprawność wymowy,
  • kształci uczucia wyższe (estetyczne),
  • wpływa na uspołecznienie dzieci ze względu na zespołowy charakter zajęć rozwija twórczą, aktywną postawę dziecka wobec otoczenia.
Nauczyciele przedszkoli, przygotowując dzieci do nauki czytania, systematycznie organizują sytuacje edukacyjne rozwijające kompetencje niezbędne do nabycia tej umiejętności. Są to ćwiczenia kształtujące:

  • umiejętność skupiania uwagi,
  • organizowanie pola spostrzeżeniowego,
  • pamięć wzrokową, np. czytanie globalne, czyli zapamiętanie obrazu graficznego wyrazu bez znajomości poszczególnych liter,
  • rozumienie szeregów – kolejność elementów w szeregu, np. przed, za, pierwszy, drugi,
  • orientację na kartce papieru, np. w górę, w dół, prawo, lewo,
  • analizę i syntezę wzrokową, np. wyszukiwanie takich samych elementów, dostrzeganie różnic między obrazkami czy znakami  abstrakcyjnymi, dorysowywanie brakujących elementów, układanie obrazków według wzoru,
  • percepcję słuchową, np. rozpoznawanie odgłosów, określanie właściwości dźwięków (cicho, głośno, wysoko, nisko), określanie kierunku dochodzenia dźwięku, rozpoznawanie źródła dźwięku,
  • analizę i syntezę słuchową, np. wyróżnianie głosek na początku i na końcu wyrazu, wyróżnianie głosek w prostych wyrazach, których brzmienie jest zgodne z zapisem graficznym, dzielenie wyrazów na sylaby, składanie wyrazów z usłyszanych głosek i sylab,
  • myślenie symboliczne, tj. rozumienie i kojarzenie znaków graficznych z ich treścią, znaczeniem.

Jak już wspomniano, w przedszkolu nie ma obowiązkowej nauki czytania. Nie wyklucza to jednak podejmowania takich działań w stosunku do dzieci zainteresowanych czytaniem oraz zdolnych. Najczęściej taka inicjatywa jest mocno wspierana przez rodziców. W przedszkolach sporo jest dzieci znających litery i chętnych do czytania. Dużym powodzeniem cieszą się m.in. zabawy z literkami, np. oparte na odimiennej metodzie nauki czytania Ireny Majchrzak. W minionych latach, już podczas obowiązywania nowej podstawy programowej, wiele dzieci kończących przedszkole mogło pochwalić się dobrą umiejętnością czytania. Ciekawie zorganizowane zabawy z literkami nie są dla maluchów czymś przykrym, wręcz przeciwnie – stanowią fascynującą rozrywkę. Pierwsze przeczytane wyrazy to powód do dumy i źródło satysfakcjonującego poczucia sprawstwa – „potrafię”. Zachęca to dzieci do kontynuowania nauki czytania, a nauczyciel powinien podtrzymać to zainteresowanie.
Opracowała: Jadwiga Pytlarczyk, specjalista ds. nadzoru pedagogicznego, autorka publikacji dla nauczyciel

CEL GŁÓWNY:

  •     kształtowanie postawy świadomego twórcy i odtwórcy kultury,
  •     zapoznanie dziecka ze sztuką teatralną,
  •     kształcenie umiejętności dramatycznych podczas zabaw twórczych,
  •     wprowadzenie elementów gry aktorskiej w tworzonych inscenizacjach i występach przed publicznością,
  •     rozbudzenie zainteresowania literaturą i teatrem,
  •     tworzenie warunków sprzyjających zorganizowanej aktywności dziecka.

CELE SZCZEGÓŁOWE:

  •     rozwijanie umiejętności zapamiętywania tekstu rymowanego lub pisanego prozą.
  •     nabywanie doświadczeń zarówno w sposób werbalny, jak i niewerbalny,
  •     wzbudzanie zainteresowania różnymi formami teatralnymi,stymulowanie rozwoju i inspirowanie twórczych działań dzieci,
  •     rozwijanie umiejętności przedstawiania poznanych utworów za pomocą gestu, mimiki, ruchu,
  •     wdrażanie do posługiwania się mową poprawną pod względem gramatycznym i fleksyjnym,
  •     rozwijanie zainteresowań czytelniczych jako źródła wiedzy i przeżyć,
  •     kształtowanie postawy odwagi i pokonywania nieśmiałości w obliczu zetknięcia się z widownią odbierającą prezentowany tekst,
  •     rozwijanie uzdolnień indywidualnych,
  •     kształtowanie postawy aktywnego spędzania czasu i nawiązywania serdecznych i kulturalnych kontaktów rówieśniczych.

Cele ogólne:

  • rozwój sprawności ruchowej,
  • doskonalenie koncentracji uwagi i koordynacji wzrokowo-ruchowej przy muzyce,
  •  rozwój orientacji w schemacie własnego ciała i orientacji przestrzennej,
  • kształtowanie estetyki i harmonii ruchu, uwrażliwianie na piękno i wdzięk,
  • wyrabianie poczucia rytmu, wrażliwości słuchowej,
  • rozwijanie indywidualnych zdolności tanecznych,
  • poznanie podstawowych kroków, figur i układów polskich tańców narodowych i regionalnych oraz tańców innych narodów,
  •  rozwijanie poczucia przynależności narodowej i kulturowej,
  •  kształtowanie umiejętności współdziałania w grupie,
  •  wdrażanie do przestrzegania określonych zasad,
  •  rozwijanie świadomości zachowań prozdrowotnych,
  • budowanie poczucia własnej wartości oraz pewności siebie,
  •  wdrażanie do prezentowania własnych umiejętności, zdolności odnoszenia sukcesów i porażek.

Cele operacyjne – dziecko:

  •  orientuje się w schemacie własnego ciała,
  •  odtwarza określone kroki i figury taneczne,
  • porusza się w wyznaczonej przestrzeni w odpowiednich kierunkach,
  • stara się, aby jego ruch był płynny i harmonijny,
  •  porusza się w rytm muzyki,
  • odzwierciedla ruchem zmiany tempa, dynamiki utworu,
  • rozwija własne zdolności taneczne,
  •  rozpoznaje melodie niektórych polskich tańców narodowych i je nazywa,
  • rozpoznaje niektóre polskie stroje ludowe,
  •  współdziała z innymi dziećmi w grupie,
  • przestrzega określonych zasad,
  •  wie, że taniec pozytywnie wpływa na zdrowie człowieka,
  •  zna własną wartość, akceptuje siebie,
  •  potrafi prezentować własne umiejętności wobec innych,
  •  cieszy się ze swoich osiągnięć,
  •  pracuje nad sobą pomimo porażek.
W pracy z dziećmi w tym wieku należy przede wszystkim liczyć się z dużą wrażliwością ich układu nerwowego oraz ze słabą wrażliwością na infekcje. Potrzebna jest zatem atmosfera pełna pogody i radości. Ważne jest również, aby dzieci jak najdłużej przebywały na powietrzu o każdej porze roku.
Dzieci 2,6 – 3 letnie łatwo ulegają zmęczeniu lecz szybko regenerują swe siły. Na krótko również potrafią skupić się na jednym przedmiocie, stąd też krótkotrwały wysiłek należy przeplatać częstym odpoczynkiem, umożliwiającym zmianę pozycji ciała i zaspokajającym potrzebę ruchu. Ważnym zadaniem jest też przystosowanie dzieci do nowego środowiska, gdyż są one jeszcze egocentryczne, co utrudnia orientację w otoczeniu. Brak umiejętności samoobsługowych powoduje uzależnienie od pomocy dorosłych. Małe dzieci łatwo tracą poczucie bezpieczeństwa, które jest niezbędnym warunkiem równowagi psychicznej, dlatego ważna jest obserwacja jego zachowania, aby wiedzieć i orientować się, kiedy potrzebna jest ingerencja, kogo trzeba ośmielić, kogo pocieszyć lub też zachęcić do zabawy. Nauczyciel powinien umieć odczytywać dziecięce przeżycia, rozpoznawać dziecięce zainteresowania, przychodzić z pomocą w razie potrzeby, sprawiedliwe rozstrzygać spory, wszystko to wychowuje dziecko, zbliża je do wychowawcy oraz umacnia poczucie bezpieczeństwa. Pozostawiając dziecku możliwie dużo swobody, trzeba ją jednak ograniczyć wymaganiami racjonalnego trybu życia i koniecznością przestrzegania norm współżycia społecznego, gdyż atmosferę spokoju warunkuje ład i porządek w przedszkolu. Do tego niezbędne jest pewne zdyscyplinowanie dzieci zgodne z ich możliwościami rozwojowymi. Aby to osiągnąć należy ustalić najważniejsze zasady i zwyczaje obowiązujące w zabawie. Prace nauczycielki ułatwia naturalna skłonność małego dziecka do naśladownictwa, podatność na sugestie słowa. 2,6-3latek chętnie podporządkowuje się wychowawcy stawiającemu wymagania w sposób łagodny ale stanowczy, bez okazanego zdenerwowania.
Kontakty małych dzieci z otoczeniem utrudnia ich mało komunikatywna mowa. Myślenie dopiero wchodzi w fazę konkretno – wyobrażeniową. Dlatego też nauczycielka nie powinna używać słów, które nie są dziecku jeszcze znane. Małe dzieci chętnie bawią się samotnie lub we dwójkę. Nie potrafią jeszcze bawić się razem, choć chętnie obok siebie przebywają. Zabawki przeznaczone dla 2,6 – 3latków powinny występować w kilku egzemplarzach, aby zmniejszyć okazje do ewentualnych sporów. Poza zabawkami należy też udostępnić materiał do rysowania i malowania.

Rozwój somatyczny i aktywność ruchowa

W tym okresie kościec dziecka jest wrażliwy i giętki. Stawy cechuje duża ruchomość, wiązadła stawowe są słabe i rozciągliwe. Bardzo słaba jest też muskulatura. Męczy je jednostajna pozycja oraz monotonny i dłużej trwający ruch. Dla tych dzieci zorganizowane zajęcie nie powinno przekraczać 10 minut. Konieczne jest również przebywanie na świeżym powietrzu, a także możliwość odpoczynku w ciągu dnia.

Rozwój emocjonalny i społeczny.

Wiek ten cechuje wzbogacenie się i duże zróżnicowanie życia uczuciowego. Można zaobserwować w zachowaniu się dzieci takie uczucia jak: gniew, strach, radość, wstyd, niechęć czy też zazdrość. Te uczucia pojawiają się w sposób wyrazisty, gdyż dziecko nie umie maskować i tłumić swoich przeżyć uczuciowych. Uzewnętrzniają się one w zachowaniu, okrzykach i w słowach. Służą one do wyrażania emocji. W tej fazie życia przedszkolnego uczucia dzieci cechuje afektywność i impulsywność. Emocje silne gwałtowne choć krótkotrwałe, łatwo u dziecka powstają i wybuchają na zewnątrz. Często trwają tylko kilka minut, nagle powstają i nagle się kończą. Dziecko przechodzi łatwo z jednego nastroju emocjonalnego w drugi, diametralnie od niego różny. Zmartwione i zapłakane, za chwile śmieje się i cieszy.

Sprawności komunikacyjne.

Zasób słownictwa dziecka trzyletniego jest jeszcze niewielki a system gramatyczny nie w pełni poznany i utrwalony. Mowa w tym wieku ma przede wszystkim charakter sytuacyjny. Dziecko stopniowo przyswajając sobie normy i reguły postępowania uczy się postępować zgodnie z nimi. Małe dziecko nie ma wrodzonego poczucia dobra i zła. Okres ten nazywany jest okresem anomii moralnej. W tym stadium moralności dziecko przyjmuje określone normy i zasady postępowania narzucone mu przez dorosłych. Przestrzega ich nie dlatego, że uważa zachowanie norm za wartościowe, lecz po to, by sprostać wymaganiom dorosłych, gdyż są oni dla dziecka bezwzględnym autorytetem i wzorem właściwego postępowania.

Co potrafi 2,6-3latek.

W zakresie samoobsługi i kontaktów społecznych:
-potrafi pozostać w przedszkolu bez towarzystwa najbliższych (mamy, taty… )
– sygnalizuje potrzeby fizjologiczne, próbuje samodzielnie korzystać z toalety,
– Myje ręce nie mocząc ubrania i wyciera je ręcznikiem,
– Potrafi samodzielnie jeść, posługując się łyżką, widelcem, doskonali te umiejętność w zabawie i podczas posiłków.
– Stara się wyręczać dorosłych w prostych czynnościach, np. podaje różne przedmioty.
-Jest pogodne podczas zabaw w grupie.
– Z drobną pomocą potrafi się ubrać, rozebrać, włożyć pantofle.
– spokojnie odpoczywa i zasypia na leżaku.
– bawi się obok rówieśników (preferuje zabawy samotne i równoległe), jest otwarty na kontakt z dorosłymi,
– sprząta zabawki po zabawie,
-Stara się regulować siłę głosu przechodząc od szeptu do głośnego mówienia.

W zakresie rozwoju fizycznego i motoryki

– Sprawnie chodzi, wykonuje skoki rytmiczne obunóż, biega, przekracza niewielkie przeszkody,
– Wchodzi po schodach krokiem dostawnym,
– Rzuca i łapie piłkę z niewielkiej odległości, toczy piłkę,
– Poprawnie trzyma łyżkę, kredkę.
– Rysuje linie proste, spiralne, 2,6- 3-latek potrafi zamknąć koło, rysuje bazgroty z elementami rysunku schematycznego,
– Buduje wieżę z 5 klocków, prosty model wg wzoru, konstrukcje dwuwymiarowe (brama),
– Rozpoznaje i nazywa barwy podstawowe.
W zakresie rozwoju procesów poznawczych (mowa, myślenie, uwaga, pamięć, spostrzeżenia)

– Porównuje przedmioty zauważając wyraźne różnice; duża i mała piłka, krótki i długi pociąg.
-wskazuje przedmioty, które wydają charakterystyczne dźwięki (klucze, papier, zegarek itp.)
-spostrzega, wyodrębnia i nazywa elementy ilustracji.
– Nazywa zwierzęta hodowlane i domowe.
– Nazywa i wskazuje części ciała (noga, ręka, głowa, szyja, brzuch, plecy).
– Rozumie pojęcia określające położenie przedmiotów w przestrzeni: wysoko, nisko, obok na, pod, za, przed i ich używa.
– Porównuje wielkość: długi, krótki, wysoki, niski.
– Próbuje ocenić liczebność bez liczenia, posługując się określeniami: dużo, mało.
– Tworzy kompozycje z różnych figur geometrycznych, bez ich nazywania.
– Używa w słowniku czynnym nazw poznanych przedmiotów, osób, zwierząt.
– Formułuje uogólnienia: to do tego pasuje, te obiekty są podobne, a te są inne.

W wyrabianiu samodzielności dzieci 2,6-3letnich wiele zależy od tego:

– Na ile dorośli pozwalają dziecku na samodzielne choć niezdarne wykonywanie czynności samoobsługowych,
– W jakim stopniu dziecko zachęcane jest do radzenia sobie w sytuacjach życiowych,
– Czy dorośli okazują mu radość, gdy upora się z wykonaniem czynności samoobsługowych,
– Trzeba kształtować w dziecku poczucie odpowiedzialności za to co czyni,
– Zadbać o to, aby trzylatek respektował zasady dobrego zachowania w domu, w przedszkolu, w sklepie, itp.
– Skuteczne jest też rozwijanie u dziecka skłonności prowadzenia do końca wykonywanych czynności.
– Należy być cierpliwym i systematycznym, bo dziecko musi wiele razy wykonywać czynność nim ją opanuje a potem ćwiczyć, aby przybrała postać nawyku.

Rozwój dziecka 4-letniego

W wieku 4 lat rozpoczyna się okres średniego dzieciństwa, który trwa do 6 roku życia. Dziecko które rozpoczyna ten etap życia charakteryzuje poziom rozwoju motorycznego i sensorycznego, umożliwiający mu poruszanie się w najbliższym otoczeniu i docieranie do interesujących je obiektów, traktowanych przez nie jako istniejące realnie.

Rozwój somatyczny i aktywność ruchowa.

Dziecko wkraczające w okres średniego dzieciństwa ma wszystkie zęby mleczne swobodnie porusza się chodząc i biegając, jest dość samodzielne w zakresie samoobsługi. Zmiany wzrostu i wagi ciała są znacznie mniejsze niż do tej pory. Następuje wydłużenie ciała pod wpływem szybszego rośnięcia kończyn. Dziewczynki rozwijają się szybciej niż chłopcy. W średnim dzieciństwie obserwuje się wzrost sprawności motorycznej, pojawiają się nowe umiejętności, proste ruchy łączone są w kombinacje ruchowe, np. bieg i skok, bieg i kopnięcie piłki, chwyt i rzut piłką. O 4-latkach mówi się, że są nie do opanowania w każdym rodzaju aktywności. Jest to spowodowane dużą potrzebą ruchu. Dziecko 4-letnie nie potrafi długo skupić się na wykonywanej czynności, dlatego często zmienia rodzaje zajęcia ruchowego. Ważną rolę w uczeniu ruchów odgrywają wzorce kulturowe, które różnice związane z płcią; chłopcy uzyskują lepsze wyniki w czynnościach wymagających więcej energii i siły, dziewczynki zaś przewyższają chłopców w czynnościach motorycznych oraz precyzji. W zakresie motoryki małej dzieci 4-letnie są samodzielne w ubieraniu i rozbieraniu, jedzeniu. W rysunkach stosują schematy przedmiotów i człowieka, komponują rysunek o wielu obiektach.

Procesy poznawcze

W wieku 4 – lat dzieci odróżniają pismo od tego, co nim nie jest. Dzieci 4-letnie potrafią kopiować koło, krzyżyk. Wzrasta zdolność rozróżniania barw i ich odcieni, wzrasta wrażliwość słuchowa. Wykazują zainteresowanie literami i cyframi, czasem umieją całkiem nieźle liczyć. W miarę dojrzewania dzieci utrzymują w umyśle coraz większą liczbę liter, słów, cyfr. Dzieci 4 letnie mają tendencje do tworzenia neologizmów. W 4 roku życia wzrasta znajomość nazw stanów emocjonalnych, czynności umysłu, zachowań społecznych. Bogaci się i doskonali struktura opowiadania dziecka. Można w nim znaleźć wszystkie elementy i struktury opowiadania. W wieku 4 lat dzieci wprowadzają opisy czasu. Szczególną rolę w rozmowie odgrywają pytania. Służą one nawiązaniu i podtrzymaniu kontaktu oraz zdobyciu informacji. Do 5 roku życia rośnie liczba pytań, przez które dziecko zmierza do wyjaśnienia i uporządkowania wiedzy o świecie . Wyobraźnia w tym wieku wydaje się nie mieć żadnych granic. Dzieci wymyślają towarzyszy zabaw i różne wymyślone historie. Dla dzieci w tym wieku granica między rzeczywistością a fikcją jest bardzo cienka.

Emocje

Dzieci 4-letnie lepiej rozumieją emocje własne i innych osób, zdobywają umiejętności regulowania ekspresji własnych emocji. Potrafią właściwie oceniać przyczyny podstawowych reakcji emocjonalnych. Dzieci 4-letnie są nie do opanowania emocjonalnie. Głośny, niemądry śmiech występuje na przemian z napadami złości.

Rozwój społeczny

Dzieci w wieku przedszkolnym uczą się przez zabawę. Szczególnie ważne są zabawy w role, które pozwalają odkrywać reguły związane z daną rolą. Zabawa dobrze służy zrozumieniu przez dzieci społecznych ról dorosłych, rodzinnych, zawodowych. Wzrasta również poziom empatii, czyli rozumienia stanów emocjonalnych innych osób.
W wieku przedszkolnym dzieci rozumieją niezwykły charakter kontaktu społecznego, jakim jest przyjaźń. Przyjaciel jest wyróżniany jako partner zabawy, przyjaciele dzielą się zabawkami. Przyjaciele częściej przebywają ze sobą, rozmawiają. Niemniej jednak przyjaźnie w wieku przedszkolnym są zwykle nietrwałe, a niektóre dzieci (np. agresywne), mają trudności z zawieraniem przyjaźni.
W wieku przedszkolnym rozwija się zdolność samokontroli, czyli działania zgodnie z oczekiwaniami autorytetów. W 4 roku życia dzieci zaczynają świadomie kontrolować intensywność swoich emocji. Stopniowo stają się coraz bardziej zdolne do planowania swoich działań, są w stanie dostosować się do próśb i zaleceń.
W okresie średniego dzieciństwa zaczyna się rozwijać obraz własnej osoby. Obraz własnej osoby jest bardzo konkrety. Odróżnianie siebie od innych wyraża się m. in. w używaniu zaimków osobowych „mój” i „twój”. W sytuacjach konfliktowych używanie określenia „to moje” nie jest wyrazem samolubstwa dziecka, lecz znakiem wytyczania granicy między „ja” i „innymi”, a więc jest przejawem rozwoju osobowości. Odróżnianie siebie od innych pozwala dzieciom zarówno współdziałać ze sobą w zabawie, jak i rozwiązywać konflikty.

 

Co potrafi 4 –latek:

W zakresie samoobsługi i kontaktów społecznych:

– Ma pozytywny stosunek emocjonalny do przedszkola (lubi przedszkole, chętnie do niego przychodzi.
– Jest pogodny podczas zabaw w grupie, aktywnie w nich uczestniczy, podejmuje próby zabaw tematycznych, bawiąc się z dwójką, trójką kolegów.
– Chętnie uczestniczy w zabawach organizowanych przez nauczyciela.
– Myje ręce, twarz i zęby, nie mocząc ubrania i wyciera ręce ręcznikiem.
– Potrafi samodzielnie jeść, sprawnie posługując się łyżką i widelcem.
– Stara się wyręczać dorosłych w prostych czynnościach, np. podaje różne przedmioty.
– Pełni okazjonalne dyżury, pracując na rzecz innych.

W zakresie rozwoju fizycznego i motoryki

– Sprawnie chodzi, wykonuje skoki rytmiczne obunóż, próbuje skoków naprzemiennych, sprawnie biega, przekracza przeszkody, chodzi po niewysokiej równoważni starając się utrzymać równowagę.
– Wchodzi po schodach krokiem dostawnym, próbuje kroków naprzemiennych.
– Rzuca i łapie piłkę z niewielkiej odległości, toczy piłkę, rzuca do celu.
– Poprawnie trzyma łyżkę, widelec, kredkę.
– Rysuje linie proste, spiralne, 4-latek rysuje rysunki schematyczne, postać człowieka posiada podstawowe elementy. Nazywa kolory podstawowe i pochodne.
– Buduje wieżę z 8-10 klocków, prosty model wg wzoru, konstrukcje trójwymiarowe (zamek).

W zakresie rozwoju procesów poznawczych (mowa, myślenie, uwaga, pamięć, spostrzeżenia)

– Formułuje samodzielnie zdania na określony temat.
– Wskazuje i nazywa przedstawione części roślin: łodyga, liść, kwiaty, korzeń i nazywa popularne kwiaty (stokrotka, tulipan, róża itp.).
– Liczy poprawnie wszystkie przedmioty niezależnie od ich układu.
– Umie opisać przedmioty, osoby, zwierzęta, podając ich cechy charakterystyczne.
– Odgaduje znaczenie schematycznego rysunku lub znaku.
– Określa cechy przedmiotów i osób używając przymiotników w formie zgodnej z rzeczownikiem.
– Grupuje przedmioty i uzasadnia, dlaczego do siebie pasują.
– Potrafi policzyć 5 i w miarę możliwości więcej elementów.
– Rozpoznaje kształty figur geometrycznych płaskich oraz używa ich nazw: koło, kwadrat, trójkąt.
– Tworzy kompozycje z figur geometrycznych na ograniczonej powierzchni.
– Ilustruje ruchem opowiadanie nauczyciela, odgaduje zagadki pantomimiczne. – Pokazuje ruchem wskazane czynności.
– powtarza słowa lub krótkie teksty, zachowując podany rytm, tempo, oraz właściwą intonację.
– Zapamiętuje proste wiersze, piosenki, odtwarza je z pamięci.
– Rozpoznaje i nazywa instrumenty perkusyjne: bębenek, tamburyn, trójkąt, kołatka. Umie zagrać na wybranym instrumencie.
– Ustala równoliczność dwóch zbiorów w praktycznym działaniu.
– Liczy wyrazy w zdaniu i układa prosty model zdania.

Opracowanie: Ewa Woniakowska, Justyna Niebała, Barbara Sarota

Bibliografia:

Ministerstwo Edukacji narodowej „Program Wychowania w przedszkolu” Wyd. Oświata Warszawa 1992
Trybowska K, Wiek przedszkolny Psychologia rozwojowa dzieci i młodzieży,
M. Żebrowska (red.), Warszawa 1969; M. Przetacznikowi, G. Makieło – Jarża, Psychologia rozwojowa i wychowawcza wieku dziecięcego, Warszawa 1985
E. B. Hurlock, Rozwój dziecka, cz. 1, Warszawa 1985.
E. Tokarska, J. Kopała , Obserwacje dziecka w I i w II roku wychowania przedszkolnego, Wydawnictwo Edukacja Polska Warszawa 2010.

Edyta Gruszczyk – Kolczyńska i Ewa Zielińska to autorki koncepcji „Dziecięca matematyka”, której celem jest wspomaganie rozwoju umysłowego dzieci, zwłaszcza w zakresie kształtowania pojęć matematycznych. Okres przedszkolny to czas otwierania się ciekawskich, dziecięcych oczu na świat, czas poznawania i doświadczania. To także okres wielkich możliwości, które wymagają odpowiedniej stymulacji i bodźców potrzebnych do kształtowania czynności umysłowych. W edukacji matematycznej ważne jest aby mieć świadomość tego w jaki sposób dzieci w wieku przedszkolnym uczą się. Nie należy kształtować pojęć matematycznych przy pomocy słów, poprzez wyjaśnianie czy opowiadanie. Najważniejsze w edukacji matematycznej są osobiste doświadczenia dziecka. Stanowią one budulec, z którego dziecko tworzy pojęcia i umiejętności, rozwija myślenie, hartuje dziecięcą odporność.W trakcie tych doświadczeń dziecko powinno mówić, to znaczy słownie określać swoje spostrzeżenia, sens wykonywanych czynności i przewidywane skutki. Mówienie o wykonywanych czynnościach sprzyja koncentracji uwagi i pomaga dziecku dostrzec to co ważne. Edukacja matematyczna według propozycji E. Gruszczyk – Kolczyńskiej sprzyja stymulowaniu uzdolnień matematycznych u dzieci a także dobrze przygotowuje je do nauki matematyki w szkole.

W Zaczarowanym Zakątku na dziecięcych półkach z zabawkami wśród wielu różnorodnych zabawek, środków dydaktycznych szczególne miejsce zajmują te, które sprzyjają kształtowaniu myślenia matematycznego, poznawaniu reguł matematycznych – zgodnie z zasadą przekazaną przez prof. Edytę Gruszczyk – Kolczyńską, że najlepszym sposobem poznawania matematyki są osobiste doświadczenia dziecka. W zależności od grupy wiekowej dzieci mają możliwość działania samodzielnego czy też pod kierunkiem nauczyciela podczas zajęć dydaktycznych między innymi takimi zabawkami, środkami dydaktycznymi jak:

  • liczbowe domina,
  • patyczki,
  • klocki Dienesa (zbiór klocków – figur geometrycznych różniących się: kolorem, grubością, wielkością),
  • historyjki obrazkowe,
  • zegary,
  • gry planszowe,
  • puzzle cyfrowo – obrazkowe,
  • klocki do układania rytmów,
  • klocki – układanki od największego do najmniejszego.
Metody aktywizujące proces uczenia.

Na efektywność uczenia się wpływa wiele czynników, wśród nich są także metody nauczania. Poszczególne czynniki dydaktyczne działają na każdego ucznia w sposób odmienny, z różną siłą i skutecznością, bowiem każde dziecko jest indywidualnością, ma określone cechy, potrzeby i aspiracje. Nauczyciele pracując w zreformowanej szkole muszą ciągle doskonalić swój warsztat pracy, zmierzać do optymalizacji procesu kształcenia i sprawiać, aby prowadzone przez niego nauczanie przynosiło wysokie efekty.
Powinni zatem stosować różne metody pracy z dziećmi ze szczególnym uwzględnieniem metod aktywizujących.
Metody aktywizujące pozwalają osiągnąć różnorodne cele, wśród których należy wymienić następujące:
rozwijanie u dzieci wielu cech osobowości, takich jak: pamięć, spostrzegawczość, wyobraźnia, samodzielność, dociekliwość, wytrwałość, kreatywność, pogłębianie zainteresowań, przyswojenie bez trudu nowej wiedzy często w formie zabawy, wdrażanie własnych pomysłów, planowanie i organizowanie własnego uczenia się, komunikowanie się i wymiana poglądów na różne tematy, rozwiązywanie problemów w sposób twórczy, efektywne współdziałanie w zespole, podejmowanie działań.
Co to jest „aktywizacja”?
Aktywizacja to pobudzenie do działania. Aktywny jest ten, kto jest skłonny do działania, biorący w czymś żywy udział, pełen inicjatywy, czynny, ma aktywny stosunek do życia. Aktywność to skłonność, zdolność do intensywnego działania, do podejmowanie inicjatyw. W procesie edukacji aktywizacja to ogół poczynań nauczyciela i uczniów zapewniający im czynny udział w realizacji zadań. Podczas tej aktywności dzieci uczą się najlepiej i najwięcej, w sposób trwały i przyjemny. Aktywizacja nauczania, to metoda nauczania polegająca na wyrabianiu w dziecku aktywnego stosunku do nauki, wdrażaniu go do samodzielnej pracy. Należy pamiętać o tym, że uczymy się chętnie wtedy, gdy:
materiał nauczania jest dla nas ważny i interesujący, materiał nauczania nie przekracza naszych możliwości intelektualnych, to, czego się uczymy, jest aktualne i odnosi się bezpośrednio do nas, to, czego się uczymy daje się powiązać z tym co już wiemy, zastosowana jest atrakcyjna forma i aktywizująca metoda pracy.
Ludzie mają wrodzoną potrzebę aktywności i działania. Są wśród nich bardziej aktywni i tacy, których trzeba pobudzać do aktywności, tak jest i z dziećmi. Pewne jest, że każde dziecko lubi coś robić, ale ta działalność musi wpływać pozytywnie na poczucie własnej wartości i sensu. Każda z metod, zwana aktywizującą może zostać zrealizowana jako aktywizująca lub utrwalająca bierność poznawczą. Proces dydaktyczny, powinie być tak organizowany aby nie wywołać zbyt silnych uczuć negatywnych, a pobudzać uczucia pozytywne, np. zaciekawienie, radość z odkrywania nowych zjawisk.
Ważnym więc zadaniem jest stworzenie w klasie właściwego klimatu emocjonalnego, czyli wzajemnego zaufania, bezpieczeństwa, akceptacji.
Wiele zależy też od zachowania osoby, która może pobudzić reakcję uczenia do działania, bądź je zablokować, poprzez właściwy dobór metod można stymulować aktywność poznawczą dziecka i inspirować go do poszukiwania rozwiązań problemów oraz do jakiejkolwiek ekspresji.
Podstawowym warunkiem uaktywnienia dziecka jest wstępne organizowanie sytuacji zainteresowania.
Najprostszym sposobem jest odwołanie się do przeżyć dzieci np.: do wydarzeń na wycieczce, w życiu rodzinnym, pobycie w przedszkolu a także do wydarzeń inspirowanych literaturą, filmem, muzyką, czy obserwacją.
Aby dzieci chętnie uczestniczyły w zajęciach prowadzonych metodą aktywizującą, ważne jest przygotowanie potrzebnych pomocy, rekwizytów i przyborów, które muszą znajdować się w zasięgu ręki nauczyciela i dziecka. Nauczyciel decydujący się na prowadzenie zajęć nietypowych, mający odwagę działania i dochodzenia do schematów musi być świadomy swoich umiejętności oraz wkładanego wysiłku i czasu w to niełatwe przedsięwzięcie. W nauczaniu aktywizującym nauczyciel jest modelem, a zarazem organizatorem pracy ucznia, jest jego towarzyszem rozwoju, ale jest jednocześnie twórcą i nowatorem.
Rodzaje metod aktywizujących
1. DRAMA
Inną ciekawą metodą pracy z uczniem jest „DRAMA”. Jest to z kolei metoda bazująca na zachowaniach szczególnie bliskich dzieciom: zabawie, grach, umiejętności życia fikcją, improwizacji słownej, muzycznej, plastycznej i ruchowej.
Drama to sposób pracy z uczniem, którego podstawą jest fikcja.
Wyobrażeniowa sytuacja powstająca, gdy kilka osób we wspólnej przestrzeni przedstawia coś, co nie jest w danym czasie obecne, używając jako środków wyrazu swoich ciał i głosów. Istotą dramy jest odgrywanie ról. Wprowadzając na swoje zajęcia dramę nauczyciel musi dokładnie wiedzieć w jakim celu to robi. Drama służy realizowaniu celów związanych z rozwojem dziecka i nie może być „sztuką dla sztuki”.
Może w niej uczestniczyć cała grupa, powinna się odbywać w pomieszczeniach przestronnych i wolnych od mebli, albo w otwartej przestrzeni, która bardzo pobudza wyobraźnię i inspiruje dzieci do działania.
Sama drama jest formą improwizacji, lecz wymaga od nauczyciela starannego przemyślenia musi on ustalić wcześniej:
Jaki jest cel podejmowanego tematu?
Czy drama stanowić będzie tylko fragment analizy tematu, czy też cały blok zajęciowy?
Jak zaplanowana została struktura zajęć?
Jakich użyje się technik podstawowych?
Z jakich materiałów pomocniczych trzeba skorzystać?
2. BURZA MÓZGÓW
Burzę mózgów stosujemy jako rozgrzewką umysłową. Stosuje się ją na początku zajęć jako pobudzenie do aktywności umysłowej. Dla ustalenia zakresu posiadanej wiedzy. Dla utrwalenia wcześniej zdobytej wiedzy. Dla znalezienia najlepszego rozwiązania jakiegoś problemu.
Zastosowanie na lekcjach burzy mózgów pozwala na:
włączenie wszystkich dzieci do pracy Szybkie zgromadzenie dużej ilości pomysłów i faktów, przeprowadzenie rozgrzewki umysłowej,
naukę zwięzłego, precyzyjnego wyrażania myśli,
sprawdzanie posiadanej wiedzy.
3. KRASNOLUDEK
Krasnoludek to pomoc w ręku dziecka- może to być piłeczka, grzechotka, kolczatka, maskotka, jednym słowem krasnoludkiem może być „coś”, czym można do siebie rzucać, coś co przyciąga wzrok dziecka i jest przyjemne w dotyku.
4. PAJĘCZYNKA LUB KŁĘBEK
Dzieci przy pomocy kłębka mogą poznawać swoje imiona, mówić sobie coś dobrego, ale mogą też uczyć się dodawać, odejmować, tworzyć opowiadania. Możliwości wykorzystywania metody są bardzo różne, a wszystkie zależą od pomysłowości samego nauczyciela.
5. GRAFITTI
Jest to technika, którą można zastosować na wiele różnych sposobów. Dzięki niej można utrzymać dobry klimat w grupie oraz kształcić u dzieci myślenie twórcze np zabawy w niedokończone zdania, jak i również twórcze rozwiązywanie problemów. Jest to dobry sposób na dzielenie się z innymi własnymi pomysłami, na dostrzeganie różnych aspektów zawartych w jednym temacie, a także przyjmowanie do wiadomości nowych niezwykłych koncepcji i pomysłów.
6. KULA ŚNIEGOWA
Technika ta daje szansę na sprecyzowanie swojego zdania i stanowiska na podany temat, umożliwia nabywanie doświadczeń, jak też pozwala dzieciom ćwiczyć i śledzić proces uzgadniania stanowisk. Ogólny szkielet jest następujący: uczniowie pracują indywidualnie nad danym problemem, łączą się w pary- ustalają wspólne stanowiska, pary łączą się w czwórki, czwórki łączą się w ósemki, ósemki łączą się w szesnastki, prezentacja wspólnie wypracowanego stanowiska.
7. MAPA POJĘCIOWA
Służy do wizualnego opracowania pojęcia z wykorzystaniem rysunków, symboli, wycinków, krótkich słów, zwrotów i haseł. Metodę ta można stosować na różne sposoby, za jej pomocą można definiować pojęcia, rozwiązywać problemy, planować działania.
8. SZEŚĆ MYŚLĄCYCH KAPELUSZY
Myśli i poglądy przedstawione są w sposób bardzo uporządkowany, co zwiększa szansę wypracowania większej liczby korzystnych rozwiązań. Autor metody przypisał sześciu kapeluszom sześć różnych sposobów myślenia:
– kapelusz biały: zwany komputerek, który zajmuje się wyłącznie faktami, nie wydaje żadnych opinii,
– kapelusz czarny: pesymista, jeśli podaje różne opinie, natychmiast je krytykuje,
– kapelusz czerwony: to człowiek kierujący się emocjami,
– kapelusz niebieski: to dyrygent orkiestry, ktoś kto przewodniczy całej dyskusji,
– kapelusz zielony: innowator, osoba myśląca twórczo,
– kapelusz żółty: to człowiek optymista, który widzi świat w w „różowych kolorach”.
Podczas zajęć dziecko kapelusz myśli w zależności od postawionego problemu. Dziecko podczas dyskusji występuje w wybranym przez siebie kapeluszu, zgodnie z myślą. Może to być praca w grupach.
9. GRY DYDAKTYCZNE
Stosowanie gier dydaktycznych pozwala poznać rzeczywistość poprzez odpowiednio zaplanowaną i zorganizowaną zabawę. Krzyżówki, rebusy, zagadki.
10. ZA I PRZECIW
Jest to metoda analizowania jakiejś sprawy z różnych punktów widzenia. Przebieg zajęć: krótkie wprowadzenie, podanie zadania dzieciom, poszukiwanie argumentów za i przeciw.
11. METODA DOBREGO STARTU

Celem metody jest jednoczesne usprawnienie analizatorów słuchowego, wzrokowego, kinestetyczno- ruchowego. Rozwija ona funkcje, które leżą u podstaw złożonych czynności pisania i czytania.
MDS- to metoda w której najważniejszą rolę odgrywają trzy elementy: słuchowy, wzrokowy, motoryczny. Szeroko znane jest zastosowanie muzykoterapii w przypadkach zaburzeń nerwicowych , muzyki mi śpiewu w rehabilitacji zaburzeń mowy- afazji, jąkania.

Pierwszy dzień w przedszkolu, czyli o tym, jak przygotować dziecko do pobytu w innym miejscu niż jego dom.

Pierwsze dni  w przedszkolu to dla rodziców i ich pociech ogromne wydarzenie. Wiążą się z tym silne emocje,  które pojawiają się zarówno u dzieci jak i opiekunów. To, jak przebiegnie proces adaptacji w przedszkolu zależy w dużej mierze od wcześniejszego przygotowania malucha do wkroczenia w kolejny etap życia, jakim jest pójście do przedszkola. Jak to zrobić? Zacznijmy od początku… czyli przypomnienia sobie jak dziecko się rozwija, co jest w stanie zrobić, czego nie, jak kształtuje się jego sfera emocjonalno-społeczna. Na podstawie tej wiedzy łatwiej jest zrozumieć co dzieje się z dzieckiem w okresie adaptacji do przedszkola i lepiej dostosować swoje działania do potrzeb dziecka.

 KILKA INFORMACJI NA TEMAT ROZWOJU FIZYCZNEGO DZIECI:

 Każdy rodzic na pewno zauważa, że w wieku 2-3 lat jego dziecko szybko rośnie, a jego sylwetka ulega wyszczupleniu, proporcje ciała ulegają zmianie w stosunku do okresu niemowlęcego. W związku z tym mały człowiek potrafi już samodzielnie zejść po schodach, skacze, biega. Jego ruchy nabierają precyzji, uczy się posługiwać przedmiotami codziennego użytku np. łyżką czy ołówkiem. Trzylatki potrafią już założyć niektóre części ubrań, są w stanie kontrolować czynności związane z wydalaniem, potrafią same pójść do toalety. U dzieci nieco starszych (czteroletnich) obserwujemy dalszą wyraźną poprawę funkcji motorycznych. Dziecko czuje się już całkiem sprawne i porusza się w sposób coraz bardziej skoordynowany.  W związku z tym, naturalna staje się zwiększona potrzeba aktywności fizycznej. Maluchy stają się bardzo ruchliwe, często zmieniają rodzaj zabawy, trudno im wytrwać dłużej w jednym miejscu.

SFERA EMOCJONALNO-SPOŁECZNA JEST RÓWNIEŻ BARDZO ISTOTNA…

Jeśli chodzi o emocje dzieci 2-3-letnich, to są one nadal bardzo żywe i zmienne. Oznacza to, że pociechy bardzo łatwo wpadają z jednego stanu w drugi, np. z płaczu w śmiech lub odwrotnie. Dodatkowo okazują swoje reakcje w sposób gwałtowny i ekspresyjny. Dlatego też może się zdarzyć, że w chwili przyprowadzenia dziecka do przedszkola, wybuchnie ono w najmniej spodziewanej chwili głośnym płaczem. Jest to zupełnie naturalne, a w związku z tym, że maluch niezupełnie potrafi okazywać uczucia w sposób adekwatny, często obserwujemy właśnie takie bardzo silne reakcje. Na szczęście, chwilę potem dziecko w sposób równie łatwy okazuje radość, cieszy się i bawi z kolegami i koleżankami. Dzieje się tak, jeśli wcześniej rodzice nie wytworzą w dziecku postawy lękowej na skutek np. przedłużania rozstania, niedotrzymywania obietnic, wcześniejszego ulegania dziecku czy straszenia.

Jeśli rodzice mimo wszystko wahają się czy posłać swoją pociechę do przedszkola, to powinni się szybko pozbyć swoich wątpliwości. Dowiedziono bowiem, że przebywanie wśród rówieśników wiąże się z rozszerzeniem jakości i ilości zachowań społecznych. Dziecko uczy się współpracy, dzielenia się, nowych zabaw, powiększa swoje możliwości komunikacyjne, ale też, co jest równie ważne, nabiera umiejętności obrony własnych granic, pewnej asertywności, radzenia sobie w sytuacjach konfliktowych. Staje się po prostu bardziej samodzielne i dojrzałe.

ĆWICZYMY POBYT POD OPIEKĄ INNYCH OSÓB NIŻ MAMA I TATA!

W związku z powyższym, odpowiedzialni rodzice powinni starannie przygotować siebie i dziecko do nowego etapu w życiu całej rodziny. Po pierwsze dobrze jest, kiedy pociecha na kilka miesięcy przed pójściem do przedszkola zostaje pod opieką kogoś innego. Może to być ciocia, koleżanka mamy, klub dziecięcy czy opiekunka. Czas nieobecności rodzica powinien na początku być krótki np. 30 min. – 1 h, a następnie wydłużany do kilku godzin. Malec przyzwyczaja się do rozłąki i nabiera pewności, że rodzic na pewno po niego wróci. Z punktu widzenia dziecka, taka pewność i powtarzalność sytuacji daje mu duże poczucie bezpieczeństwa i zwiększa prawdopodobieństwo tego, że dziecko podczas właściwego pobytu w przedszkolu „nie zapomni” i będzie mieć pewność, że rodzice na pewno je odbiorą w odpowiednim czasie. Należy mieć świadomość, że pomimo tego, iż w wieku 3, 4 lat zwiększa się pojemność pamięci, to mimo wszystko maluch może jeszcze zapomnieć, że mama czy tata na pewno po niego wróci.

POZNAJ PRZEDSZKOLE RAZEM Z DZIECKIEM!

Po drugie, warto jest skorzystać z dni otwartych organizowanych w przedszkolach i pokazać dziecku „jak tam jest”. Otoczenie, które jest znane, spowoduje mniejszy stres związany ze zmianą. Rodzicu, zanim z dnia na dzień zostawisz swoją pociechę w nowym miejscu, wyobraź sobie co byś czuł, jeśli wydarzyłaby się następująca sytuacja: „Przychodzisz rano do pracy, a Twój szef informuje Cię, że właśnie zostajesz przeniesiony do innego oddziału firmy. Daje Ci pół godziny na spakowanie swojego biurka i potrzebnych dokumentów. Dodatkowo, nikogo tam nie znasz, a tymczasowo będziesz podlegał również nowemu przełożonemu.” Sytuacja, w jakiej został postawiony bohater historii jest bardzo podobna do tej, kiedy z dnia na dzień zostawiamy dziecko w przedszkolu, bez wcześniejszego przygotowania. Jakie emocje mogą się pojawić? – poczucie niepewności, zagrożenia, smutek, być może złość… Dziecko również doznaje takich uczuć, z tą różnicą jednak, że okazuje je w nieco odmienny sposób i nie potrafi mówić o nich wprost. Dlatego właśnie tak bardzo istotne jest pokazanie dziecku nowego miejsca, nowych opiekunek i kolegów. Pozwoli to zmniejszyć te wszystkie negatywne emocje związane z nagłą zmianą i niepewnością.

PAMIĘTAJ: RYTUAŁY I ZASADY ZWIĘKSZAJĄ POCZUCIE BEZPIECZEŃSTWA

Po trzecie, dzieci mają to do siebie, że poczucie bezpieczeństwa zapewnia im m.in. przewidywalność i stałość zdarzeń. Dorośli również czują się pewniej, kiedy wiedzą co się wydarzy, jak będzie przebiegał dzień, jaki będzie jego porządek. Można to zapewnić na przykład poprzez codzienne rytuały. Rozstanie z rodzicem maluch zniesie lepiej, jeśli będzie w stanie przewidzieć kolejne wydarzenia. Warto ustalić z pociechą sposób pożegnania, czyli na przykład dwa buziaki i przytulenie, po czym dziecko idzie do swojej grupy w przedszkolu. Bardzo ważne jest, aby takie pożegnania trwały krótko i nie powodowały nadmiernej eskalacji emocji. Poza tym można je stosować już na etapie przygotowania do przedszkola, kiedy zostawiamy dziecko pod opieką innych osób. Ogromnie istotnym elementem jest dotrzymywanie przez rodziców obietnic złożonych dziecku. Jeśli mama lub tata obieca przedszkolakowi, że przyjdzie po niego o określonej porze, to musi zjawić się dokładnie w tym czasie. Inaczej funduje własnemu dziecku długie minuty lęku, obawy i innych bardzo silnych, negatywnych emocji.

„…DOBRZE WIDZI SIĘ TYLKO SERCEM. NAJWAŻNIEJSZE JEST NIEWIDOCZNE DLA OCZU.”

                                                                                                          Antoine de Saint-Exupéry

A jakie znaczenie ma przygotowanie rodzica do rozstania na czas pobytu w przedszkolu ze swoją pociechą? Otóż, bardzo duże. Można powiedzieć, że dzieci są „zwierciadłem” stanów emocjonalnych swoich rodziców. Ze względu na szczególną więź jaka ich łączy, dziecko bardzo trafnie reaguje na uczucia rodzica, chociaż Ci z pozoru mogą starać się je ukrywać. Jeśli mama lub tata w chwili przyprowadzenia dziecka do przedszkola są poddenerwowani, smutni, przygnębieni, czują żal, że muszą zostawić dziecko, to malec (chociaż nie potrafi powiedzieć o co chodzi i nazwać tego, co przeżywa) będzie reagować niespokojnie i bronić się przed pobytem w przedszkolu. Doskonale bowiem wyczuwa nastroje i reaguje instynktownie, tak, jak na zagrożenie. „Skoro coś jest nie tak w zachowaniu mojego rodzica, to znaczy, że to miejsce wcale nie jest fajne i ja nie chcę tu zostać” – tak w dużym uproszczeniu można wytłumaczyć schemat reakcji dziecka na próbę pozostawienia dziecka w przedszkolu przez rodzica, który sam nie jest o tym przekonany.

Przygotowanie dziecka do przedszkola

Aby zminimalizować stres związany z rozłąką oraz wejściem do nowego otoczenia, jakim niewątpliwie jest przedszkole, należy pamiętać o kilku zasadach:

  1. Dobrze jest wcześniej rozpocząć przyzwyczajanie dziecka do opieki innych osób, stopniowo wydłużając jej czas.
  2. Oczywiście, jeśli jest taka możliwość, trzeba pokazać maluchowi nowe otoczenie i je jak najbardziej „oswoić”.
  3. Dla dziecka bardzo ważna jest przewidywalność zdarzeń i rytuały, dzięki którym czuje się bezpiecznie. Warto zatem ustalić jakąś krótką formę pożegnania przy odprowadzaniu pociechy do przedszkola, która będzie za każdym razem powtarzana.
  4. Jeśli mimo wszystko dziecko ma kłopot z adaptacją do nowych warunków, można dać mu do przedszkola jakiś ulubioną zabawkę, tak aby miało ze sobą coś swojego, znanego. Dodatkowo istotne jest, aby wyposażyć pociechę w umiejętność rozładowywania napięcia emocjonalnego i powiedzieć, że jeśli będzie czuło się źle, będzie smutne lub samotne, to niech przytuli mocno przedmiot zabrany ze sobą, a wtedy przypomni mu się, że mama i tata na pewno wrócą o umówionej porze.
  5. Równolegle należy zadbać o swoje przygotowanie na rozstanie z dzieckiem, ponieważ w sytuacji, kiedy rodzic wewnętrznie nie będzie do tego gotowy, to nawet najlepsze sposoby i rady zawiodą, a dziecko zestresuje się i stawi zdecydowany opór wobec przedszkola. Jeśli wtedy mama lub tata ulegnie i zabierze dziecko z przedszkola, to może mieć stuprocentową pewność, że następnym razem jego pociecha zrobi dokładnie tak samo, aby osiągnąć swój cel, czyli nie zostać w przedszkolu. Czy dorośli sami nie stosują sposobów, które już raz zadziałały?

Rodzice najlepiej znają swoje pociechy i dzięki wnikliwej obserwacji oraz wiedzy na temat ich charakteru mogą znaleźć swój własny sposób na łagodne przejście owej zmiany. Dzięki zachowaniu powyższych zasad, pobyt dziecka w przedszkolu może stać się wspaniałą przygodą, pełną magii i różnych pozytywnych wrażeń. Bo czy jest coś bardziej satysfakcjonującego dla rodzica niż patrzenie jak jego dziecko z dnia na dzień staje się coraz mądrzejsze? I jak z ogromnym zaangażowaniem i ekspresją opowiada o dniu spędzonym w przedszkolu? Jak jest po prostu szczęśliwe?

dcxCo to jest rytmika?

Jest to metoda wychowania muzycznego stworzona przez E.Jaques-Dalcroze`a. Istotą zajęć jest odtwarzanie przebiegu muzycznego za pomocą ruchów ciała, ale jest to również taniec, śpiew, gra na instrumentach, improwizacja ruchowa oraz instrumentalna. Metoda ta poprzez ruch, śpiew i tworzenie realizuje cele wychowania ogólnego, oparte na zrozumieniu tkwiącej w dziecku potrzeby ruchu i aktywności – wychowuje człowieka nie tylko wrażliwego na sztukę, ale samodzielnego, inteligentnego, aktywnego, sprawnego fizycznie, przyszłego odbiorcę muzyki, a często jej wykonawcę i twórcę.

 Jak wyglądają zajęcia rytmiczne?

  Zajęcia rytmiczne to przede wszystkim nauka poprzez wspólną zabawę, która prowadzona jest tak aby zdobywanie wiedzy kojarzyło się dziecku  z przyjemnością.

  Specjalnie skonstruowane zajęcia rytmiczne zawierają w sobie różny dobór ćwiczeń z elementami wyrabiania sprawności fizycznej, uwrażliwienia  na zmiany zachodzące w muzyce,oswajania z zagadnieniami muzycznymi, ilustracjami ruchowymi do piosenek, elementami tańca towarzyskiego,  tańca grupowego oraz relaksacją przy muzyce i muzykoterapią.

Pierwszym etapem kształcenia jest wyrobienie u dzieci koordynacji słuchowo ruchowej poprzez ćwiczenia reakcji ruchowej na bodźce dźwiękowe, poznawanie cech dźwięków: ich wysokości, czasu trwania oraz kształcenie umiejętności precyzyjnego odtwarzania rytmu, tempa, metrum itp.

Zajęcia sprawiają, że Wasze pociechy w sposób łatwy i przystępny przyswajają sobie takie abstrakcyjne pojęcia jak wysoki – niski dźwięk, czy też szybko – wolno, cicho – głośno.

Ćwiczenia muzyczno – ruchowe odbywają się z akompaniamentem pianina, instrumentu klawiszowego.

Zajęcia rytmiki są prowadzone przez nauczyciela z wyższym wykształceniem muzycznym i pedagogicznym, a także z wieloletnim doświadczeniem w pracy z małymi dziećmi.

Rytmika odbywać się będzie dwa razy w tygodniu, w każdej grupie wiekowej. Czas zajęć 30 minut.

Co daje uczestnictwo WASZYCH dzieci w profesjonalnie prowadzonych zajęciach?

  • Zajęcia wpływają na rozwój nie tylko zdolności muzycznych, ale także na szeroko pojętą sprawność fizyczną i umysłową dzieci.
  • Poprawiają przede wszystkim koordynację ruchową dzieci.
  • Rozwijają pamięć słuchową i wzrokową.                          
  • Pogłębiają wiedzę o świecie i wzbogacają zasób słownictwa jednocześnie ucząc świadomego odbioru tekstów literackich, co jest niezmiernie ważne we współczesnej szkole (czyli po wysłuchaniu piosenki jest pogadanka, o czym ona była i co dzieci z niej zapamiętały; zostają wyjaśnione także słowa które są nowe i niezrozumiałe dla dzieci).
  • Zajęcia przygotowują dzieci do występów publicznych, dzięki którym zyskują one pewność siebie.
  • Dzieci potrafią zaśpiewać piosenki o różnorodnej tematyce, także popularne i ludowe.
  • Uczą się kilku prostych układów tanecznych.  
  • Dzieci zyskują umiejętność pracy w grupie, bardzo ważną we współczesnych realiach i wymaganą w szkole.                
  • Uczą się grać na różnych prostych instrumentach muzycznych np. perkusyjnych, dzięki czemu zajęcia mogą być wspaniałym przygotowaniem do rozpoczęcia nauki gry na instrumencie, np. na pianinie, gitarze, skrzypcach.                              
  • W czasie zajęć dzieci mają kontakt z muzyką na żywo.
  • Pożytecznie i przyjemnie spędzają czas, bawiąc się z rówieśnikami.
Logorytmika to jedna z metod stosowana w logopedii, oparta na muzyce i tekstach słownych, połączona z ruchami całego ciała. To forma połączenia rytmiki i terapii logopedycznej, aby oddziaływać na sferę słuchową, słuchowo – ruchową i ruchową osoby, którą się leczy.

Cele logorytmiki:

  • Usprawnienie oddechu,
  • Korygowanie wad wymowy i zaburzeń słuchu,
  • Wykształcenie prawidłowej fonacji,
  • Usprawnienie narządów mowy,
  • Uwrażliwienie na cechy muzyki i mowy (rytm, tempo, melodia, dynamika, barwa dźwięku, metrum),
  • Kształcenie słuchu fonematycznego,
  • Kształcenie pamięci muzycznej;
  • Kształcenie szybkiej reakcji ruchowej na sygnały słowne, dźwięk, ciszę,
  • Kształcenie umiejętności percypowania i odtwarzania ruchem tempa, rytmu, akcentacji i ekspresji w muzyce oraz wypowiedzi słownej,
  • Rozwój intelektualny,
  • Rozwój społeczny, 

Wszystkie formy aktywności muzycznej powinny być ze sobą ściśle zintegrowane, co zapewnia lepsze opanowanie materiału.

Ćwiczenia logorytmiczne są elementem wychowania słuchowego. Ze względu na zakres i rodzaj zaburzeń można je uznać za ćwiczenia korzystnie wpływające na osobowość dziecka.

Zajęcia logorytmiczne:

  • rozwijają umiejętność sprawnego wykonywania makro – i mikro – ruchów,
  • pomagają w orientowaniu się w schemacie własnego ciała i przestrzeni,
  • sprzyjają poprawie koncentracji uwagi,
  • stymulują myślenie i mowę,
  • uczą zdyscyplinowania i umiejętności pracy w grupie,

Propozycja kilku prostych ćwiczeń korekcyjnych
Do wykonania w domu

  1. Ćw. Oddechowe (tor brzuszny) – wzmacnianie mm. Oddechowych.
    Leżenie tyłem. Nogi ugięte oparte na podłodze.
    Ręce w pozycji „skrzydełek”. Wdech nosem z uwypukleniem brzucha, a następnie wydech ustami – brzuch opada (na brzuch można położyć np. woreczek, maskotkę…). W czasie ćw. klatka piersiowa powinna być nieruchoma.
  2. Ćw. mm. grzbietu połączone z elongacją. Ćw. mm pośladkowych i nóg. Wzmocnienie mm. Prostownika grzbietu odcinka piersiowego. Wzmocnienie mm. Pośladkowych i kulszowo-goleniowych. Elongacja kręgosłupa.
    Zabawa „Pływanie strzałką”. Leżenie na brzuchu, nogi wyprostowane i złączone, ręce wyciągnięte przed siebie.
    Na hasło: „Płyniemy strzałką” – unoszenie rąk i głowy nad podłogę – a nogami wykonywanie nożyc pionowych nisko nad podłogą. Na hasło: „odpoczywamy”- powrót do pozycji wyjściowej. Maksymalne wyciągnięcie rąk w przód. Zwrócić uwagę na niewstrzymywanie oddechu podczas zabawy.
  3. Ćw. przeciw płaskostopiu – wzmacnianie mm. wysklepiających stopy.
    Stanie. Chwyt skarpetek palcami obu stóp i przenoszenie ich do koszyka.
  4. Ćw. ramion i obręczy barkowej – zwiększenie ruchomości w stawach barkowych.
    Utrwalenie nawyku pozycji skorygowanej w siadzie.
    Zabawa: „ Spłoszone wróbelki”. Na sali wyznaczone „gniazda”, w których siedzą uczestnicy zabawy – „wróbelki”(siad skrzyżny, ręce w „skrzydełka”). Na hasło: „wróbelki fruwają”, dzieci biegają po sali wykonując wymachy rękami – „skrzydełkami”. Na hasło: „uwaga jastrząb”, powrót do gniazd.
  5. Ćw. przeciw płaskostopiu –  wzmacnianie mm. wysklepiających stopy.
    W siadzie. Rysowanie po kartce ołówkiem trzymanym palcami od stóp. Prawa i lewa stopa.
  6. Kształtowanie nawyku prawidłowej postawy – „Samochody” Prowadzący trzyma dwa przedmioty: czerwony i zielony. Gdy podnosi do góry zielony – samochody (dzieci) jeżdżą (biegają). Gdy podnosi czerwony – samochody (dzieci) zatrzymują się w pozycji „baczność”/siad skrzyżny.

Życzę miłej zabawy

Wojciech Mizikowski

LITERATURA: S.OWCZAREK – „ATLAS ĆWICZEŃ KOREKCYJNYCH”

Witaj w krainie KAMISHIBAI !

To obecnie najciekawszy i najbardziej atrakcyjny pomysł na teatrzyk obrazkowy. Wyśmienity sposób na zainteresowanie dzieci książkami.

kami

Kamishibai (jap. kami – papier, shibai – sztuka) to inaczej „papierowy teatr”, nazywany również „teatrem obrazkowym” albo „teatrem narracji”. Większość kamishibai to bajki, baśnie lub opowiadania składające się z 10–16 pięknie ilustrowanych kart z tekstem na odwrocie. Ich prezentowaniu towarzyszy wyjątkowy nastrój, powstający za sprawą przenośnego teatru, przy pomocy którego ilustrowane opowiadania są przedstawiane w formie papierowych „slajdów”. Technika i walory takiego przedstawienia pomagają osiągnąć magiczny efekt koncentracji, a ta forma opowiadania czy też czytania to prawdziwie teatralne doświadczenie. Gdy narrator odczytuje tekst i kolejno odkłada karty, przed widownią pojawiają się następne ilustracje utrzymujące zainteresowanie w aurze niezwykłości i magii.
Opowiadania kamishibai mogą być zarówno nowoczesne, jak i tradycyjne, a także wyrażać pedagogiczne podejście poprzez oparcie ich na takich wartościach, jak współpraca, miłość, przygoda, pomoc innym, odpowiedzialność, miłość do zwierząt, wytrwałość, współczucie, samoakceptacja, hojność.
Czytamy dzieciom
Dzięki kamishibai możemy stosować alternatywną formę czytania, która umożliwia jeszcze większe pobudzanie wyobraźni dzieci, skupiających się głównie na obrazkach. Forma małego spektaklu teatralnego rozwija wyczucie języka, poszerza słownictwo, a jednocześnie bawi i uczy, zabierając uczestników w podróż do magicznej krainy teatru i literatury równocześnie. Największą różnicą między kamishibai a książką z obrazkami jest zilustrowany format kart A3, przystosowany do większej grupy dzieci.
Należy również wspomnieć o tym, jak dużą rolę w rozwoju i wychowaniu dzieci odgrywa czytanie baśni. Otóż baśnie uczą nas, że poprzez pokonywanie własnych słabości stajemy się dobrzy, potrafimy pokonać zło i uporać się z pokusami, jakie niesie ze sobą postęp i chęć posiadania. Dostarczają dziecku wzorów moralnego postępowania, umacniając jego wiarę w sprawiedliwość. Słuchając baśni, dziecko poznaje, czym jest dobro i zło, niegodziwość i cnota.
Czytanie dzieciom od najmłodszych lat rozbudza w nich ciekawość świata, pomaga im zrozumieć siebie i innych oraz wyrabia nawyk czytania na przyszłość. Jest to szczególnie ważne w erze telewizji i komputerów, kiedy to dzieci nierzadko są od nich wręcz uzależnione, a pośpiech życia codziennego wypacza najważniejsze wartości.

ZABAWA W CZYTANIE DLA DZIECI 3-5lat

wg G.DOMANA

„Dzieci mogą czytać słowa, gdy mają rok, zdania gdy mają dwa lata i całe książki gdy mają trzy lata – i uwielbiają to” (G. Doman 1992).

Rodzice często pytają jak to możliwe, że można nauczyć czytać malucha nie ucząc go liter. Naturalnie, czytanie bez znajomości alfabetu jest niemożliwe. Istnieją jednak dwa sposoby czytania. Jeden to czytanie globalne, drugi jest czytaniem analityczno-syntetycznym, dla ułatwienia nazywać go będę „zwykłym”.

Podczas czytania globalnego dziecko odpoznaje i nazywa cały wyraz, nie wnikając w jego strukturę i nie znając liter. W rzeczywistości czytanie globalne stosują Wasze maluchy od wczesnego dzieciństwa. Dzieci „odczytują” nazwy na reklamach, pudełku z jogurtem, tytuł na ulubionej książeczce. I wcale nie przeszkadza im w tym nieznajomość liter.

Postrzegają bowiem zapis graficzny wyrazu jako całości, tak jakby patrzyły na budowlę z klocków lego bez uświadamiania sobie – póki co – ze składa się ona z poszczególnych klocków. My, dorośli, także odczytujemy w ten sposób znaczenie piktogramów, czyli obrazków symbolizujących różne treści.

Demonstrując dziecku plansze z wyrazami sprawiamy, że zapamiętuje ono ich wygląd, kojarzy z nazwą, a że potencjał intelektualny maluchów jest olbrzymi, szybko przyswaja sobie treść wielu plansz.

Dziecko poczyna dopytywać się o nazwy liter. Wiele z nich poznało już wcześniej, przy okazji demonstrowania jak pisze się jego imię, imiona najbliższych czy ulubionego zwierzaczka. Od tego momentu dziecko próbuje łączyć ze sobą litery (dokonywać ich syntezy). To najtrudniejszy etap w nauce czytania. Można bowiem znać cały alfabet, nazywać wszystkie literki, ale łączyć je ze sobą to w nauce czytania najbardziej skomplikowane zadanie. Na lawinę nie ma jednak sposobu. Kiedy malec pojmie jak połączyć ze sobą litery tak by tworzyły fonetyczną całość, cała reszta to tylko kwestia czasu.

Po co zatem bawić się w czytanie? Po to by dać dziecku solidną podwalinę pod ogólną wiedzę (a wiadomo, że im młodszy umysł, tym chłonniejszy), by kształtować jego procesy poznawcze, pomnażać inteligencję i znakomicie się przy tym bawić.

 

globalne

Ogólne założenia zajęć rytmicznych.

Zajęcia  z rytmiki odbywać się będą  dwa razy w tygodniu w każdej grupie wiekowej.
Czas zajęć dla grupy 5-6-latków – 25 min, dla grupy3-4 -latków 15-20min.
W ciągu całego roku szkolnego w każdej grupie wiekowej są wprowadzane piosenki tematycznie związane z planem pracy nauczyciela – dostosowane do aktualnej pory roku oraz elementy tańców ludowych i współczesnych.
W każdej grupie wprowadzany jest cykl zajęć umuzykalniających mających na celu kształcenie dyscypliny rytmicznej oraz uwrażliwienie na różne elementy muzyki.
-dynamiczne /uczące spostrzegania zmian dynamiki i reagowania na nie ruchem/;
ćwiczenia reagowania na temat melodyczny /tj. spostrzegania i odzwierciedlania ruchem linii melodycznej i frazy muzycznej/;
odzwierciedlenie ruchem wartości rytmicznych, metrum muzycznego, i prostych tematów rytmicznych/;
Podczas zajęć wprowadzane będą ćwiczenia, których celem jest rozwijanie twórczej inwencji dziecka. Należą do nich improwizacje ruchowe śpiewane i grane/na instrumentach perkusyjnych/. Ćwiczenia tej grupy szczególnie mocno wiążą zadania ogólnowychowawcze z zadaniami muzyki. Kształcąc bowiem samodzielność wypowiedzi, twórcza postawę i aktywność, pozwalają na pozbycie się zahamowań.
Rytmika jest w pedagogice muzycznej najpełniejszą metodą wychowania przez sztukę. Metoda ta, będąca syntezą kształcenia umiejętności muzycznych i podstawowej wiedzy o muzyce /poprzez trzy sposoby przeżycia muzyki: ruch, śpiew i tworzenie/, realizująca cele wychowania ogólnego, oparta na zrozumieniu tkwiącej w dziecku potrzeby ruchu i aktywności – wychowuje człowieka nie tylko wrażliwego na sztukę, ale samodzielnego, inteligentnego, aktywnego, sprawnego fizycznie, przyszłego odbiorcę muzyki, a często jej wykonawcę i twórcę.

Odimienna metoda nauki czytania – autorstwa dr I. Majchrzak

 

 

   

 

Odimienna metoda nauki czytania należy do innowacyjnych projektów edukacyjnych, zatwierdzonych przez MENiS. Pozwala na wczesne kształcenie umiejętności czytania zarówno w aspekcie technicznym, jak i semantycznym.
Kształcenie sztuki czytania z pełnym rozumieniem tekstu rozpoczyna się już z dziećmi trzyletnimi. Nauczyciel prowadząc zabawy i gry prowokuje dziecko do odkrywania na drodze samodzielnego rozumowania logiki alfabetycznego szyfru. Początkiem jest imię dziecka, które staje się słowem otwierającym świat pisma.
Etap pierwszy – inicjacja
Inicjacja jest magicznym gestem symbolizacji. Dzięki temu przeżyciu dziecko wie, że może być wyrażone za pomocą liter – może być „napisane” i „przeczytane”. W akcie inicjacji otrzymuje ogromny ładunek wzruszeń i wiedzy. Dostaje swoje własne słowo, specyficzną kombinację liter, które oznaczają jego całego – osobowego. Wchodzi w świat pisma jako w świat znaczeń, a nie izolowanych liter. Przebieg inicjacji ma charakter indywidualnego kontaktu. Dziecko siedzi po lewej stronie nauczyciela, tak by mogło obserwować ruchy jego prawej ręki. Na poliniowanej kartce nauczycielka pisze poszczególne litery jego imienia z jednoczesnym ich wybrzmiewaniem. Pozwala dziecku dokładnie przyjrzeć się zapisowi imienia. Następnie pokazuje wizytówkę ze swoim własnym imieniem i zaprasza do szukania wspólnych liter oraz różnic. Później na oddzielnych karteczkach pisze wszystkie litery imienia dziecka, miesza je i prosi by ono poskładało je w odpowiedniej kolejności.
Inicjacja przebiega bez pośpiechu. Nie wyręcza się dziecka, pomaga mu się, jeśli jest to konieczne, ale nie dąży się za wszelką cenę do wykonania zadania.

Każde dziecko po otrzymaniu swojej wizytówki umieszcza ją w miejscu przez siebie wybranym (np. ściana, firanka, półka itp.).
Na tym etapie dziecko:

  • nabywa poczucie własnej tożsamości
  • dostrzega różnice w kształcie różnych liter
  • zauważa związek pomiędzy literą a dźwiękiem, znakiem graficznym , a głoską

Następuje teraz czas zabaw, podczas których wychowankowie ćwiczą rozpoznawanie i odnajdywanie swoich imion, wśród innych, a potem – rozpoznawanie imion kolegów.
A oto przykłady:
– sprawdzanie obecności z wykorzystaniem wizytówek
– zabawy ruchowe z wykorzystaniem krzesełek oznakowanych
wizytówkami
– zabawa w „Listonosza” doręczającego koperty z imionami
– „Czyj to domek?” – odszukiwanie „swojego domu” (kółko z
wizytówką dziecka)
– „Deszcz wizytówek” – szukanie wśród rozsypywanych przez
nauczyciela wizytówek tej „swojej”

 

 

Wizytówka jest symbolem samego dziecka i trzeba ją traktować z dużą delikatnością. Nie wolno jej przekreślać, ani urządzać współzawodnictwa w jej wyszukiwaniu.

Następnie dzieci składają swoje imiona z liter napisanych na oddzielnych karteczkach. Robią to najpierw według wzoru znajdującego się na kopercie, a następnie z pamięci. Zabawę powtarza się wielokrotnie. Każde dziecko ćwiczy to tylko ze swoim imieniem.
Bawią się w „detektywów” – sprawdzają czy wszystkie litery ich imienia znajdują się na taśmie alfabetu, szukają „swoich” liter w imionach kolegów. Ten etap to czas codziennych zabaw z wizytówkami, dający dzieciom dużo radości i satysfakcji.
Etap drugi – ściana pełna liter
Na ścianie zostaje umieszczony alfabet, wszystkie litery – duże, małe, drukowane, pisane. Jest to wizualny system dydaktyczny – „Ściana pełna liter”. W jego skład wchodzi alfabet i wizytówki dzieci, które są nieocenioną pomocą przy przekazywaniu i przyswajaniu sobie zasad polskiej pisowni.
Następuje cykl zabaw i gry w loteryjkę, podczas których nauczycielka prezentuje kolejne litery alfabetu. Przedstawiane litery dziecko oznacza na swojej wizytówce np. kuleczką z plasteliny. Każda litera zostaje opisana zarówno ze względu na jej kształt, jak i na brzmienie.

 

W czasie jednej sesji przedstawia się trzy lub cztery litery. Nie omawia się brzmienia liter w izolacji, bo brzmią one różnie w różnych wyrazach.

„Targ liter” to zabawa kończąca ten etap wprowadzania w świat pisma. Dziecko otrzymuje pasek, na którym w jego górnym rzędzie wypisane są wszystkie litery alfabetu, a pod spodem tylko te, które należą do jego imienia. Dziecko powiększa własny zbiór liter, np. Piotr dostanie: e,k,u,ś, gdy ułoży swoje imię w różnych wersjach: Piotr, Piotrek, Piotruś. Najpierw otrzymuje brakujące litery od nauczyciela, a potem zdobywa je poprzez wymianę z kolegami. Piotr może wymienić swoje „r” np.. na „w” czy „d” Władka. Uzyskane litery dziecko przykleja na swoim pasku.
N tym etapie dziecko:

  • zna brzmienie własnego imienia oraz imion kolegów
  • spostrzega różnicę między literami
  • ma szansę przyswojenia sobie ortografii dzięki swojej spostrzegawczości
  • porównuje dźwięki z obrazem graficznym

 

  • odkrywa, że każdą literę wmawia się w szczególny sposób i nie zawsze tak samo np. „N” inaczej brzmi w imieniu Wanda niż w imieniu Ania czy Zbigniew.

Etap trzeci – nazywanie świata
„Nazywanie świata” należy rozumieć jako akt nadawania przedmiotom z otoczenia ich symbolicznych pisemnych reprezentacji. Światem jest najpierw sala przedszkolna i wszystko, co się tam znajduje. Potem rozszerza się zakres i światem jest dom, rośliny, zwierzęta, itd.
„Nazywanie świata” polega na dopasowaniu nazw do otaczających dziecko przedmiotów. To gra, w której dziecko za pomocą wyrazów ćwiczy ciągle na nowo rozpoznawanie kształtów i brzmienia liter alfabetu w różnych kombinacjach.
Nauczyciel przygotowuje kartki z nazwami różnych przedmiotów.
Zadaniem dziecka jest odszukanie przedmiotów i przypisanie im odpowiedniej wizytówki. Przy pierwszej próbie gry używamy wyrazów najprostszych: „lala”, „miś”. Wyrazy mogą powtarzać się każdego dnia, lecz obok znanych już wyrazów muszą znaleźć się też nowe. Przyjemność wynika nie tyle z odszyfrowania liter, lecz ze znalezienia treści. Zabawa odbywa się w ciszy. Głośne czytanie nie służy rozumieniu.
„ Nazywanie świata” jest ćwiczeniem, pozwalającym dziecku rozwiązywać zadanie według własnych możliwości. Odwołujemy się bardziej do inteligencji dziecka, niż do jego pamięci, pilności czy posłuszeństwa.

 

Pierwszymi odczytywanymi słowami muszą być koniecznie rzeczowniki. Dopiero później wprowadzamy przymiotniki, przyimki, czasowniki i równoważniki zdania.

Przykłady wyrazów:
– miś, lala, okno, ściana, stół, krzesło, biurko itp. – sala zajęć
– głowa, szyja, ręka, plecy, brzuch itp.- części ciała
– igła, naparstek, nici, nożyce, metr itp. – temat „Krawcowa”
Etap czwarty – sesje czytania
Dominującą formą tego etapu są gry czytelnicze. Mogą przybierać formy zabaw polegających na:

  • dopasowywaniu wyrazów (później zdań) do odpowiadających im ilustracji;
  • inscenizacji np. „oto lala, która siedzi u lekarza”;
  • wykonywaniu poleceń nauczyciela napisanych na kartce;
  • odczytywaniu zagadek i udzielaniu odpowiedzi w formie słownej lub plastycznej;
  • układaniu zdań w historyjki, opowiadania;

Na tym etapie dziecko:

  • zna wszystkie litery alfabetu;
  • utrwala czytanie ze zrozumieniem;
  • poszerza zakres pojęć;
  • zdaje sobie sprawę, że wszystkie przedmioty i sytuacje można opisać;
  • nabiera motywacji do samodzielnego czytania;
  • przyswaja w sposób naturalny polską ortografię;
  • kształtuje kompetencje czytelnicze;

Równoległe z opisanymi etapami odimiennej nauki czytania codziennie czyta się dzieciom teksty literackie z literatury dziecięcej. Książka staje się źródłem interesujących doznań, wiedzy i wzbudza w dzieciach zainteresowanie słowem pisanym.

Przedszkole Niepubliczne
Zaczarowany Zakątek